Qatrykowe boje

…czyli o tym że nazwa to nie wszystko.

Dzisiejszy wywód zaczniemy od cytatu z profesora Sadurskiego:

(…)Dla liberalizmu (czy, by użyć brzydkiego słowa, libertarianizmu ekonomicznego) typu Friedricha Hayeka czy Miltona Friedmana, równość szans figuruje jako ideał rozumiany w sposób czysto formalny, jeśli w ogóle. „Life is not fair” - powtarza kilka razy Friedman w swej książce „Free to Choose” (napisanej wspólnie ze swą żoną Rose) i najwyraźniej nie sprawia mu to jakiegoś wielkiego dyskomfortu psychicznego czy intelektualnego. Tym różni się od Rawlsa, Dworkina czy Waldrona.

Na koniec, moją niechęć do afirmacji filozofii Hayeka wzmaga to, że jest on - w moim przekonaniu - autorem jednej z najbardziej fałszywych (w sensie niespełnienia) prognoz XX wieku, a mianowicie, że reformy typu „welfare state” muszą nieuchronnie prowadzić do państwa totalitarnego i gwałcącego ludzkie wolności i swobody polityczne. Wszystko, co wiemy o tendencjach rozwoju państw w wieku XX wskazuje na dokładnie odwrotną prawidłowość. Można nie lubić reform amerykanskiego New Dealu, reform brytyjskiego państwa dobrobytu po drugiej wojnie światowej czy powojennych państw skandynawskich - ale zarzuycić imk wzrastający trend w kierunku łamania praw obywatelskich i osobistych raczej nie można. Jakoś państwa wolnorynkowe (np, umiłowany przez libertarianow Hong Kong sprzed przejęcia przez Chiny) były bardziej gościnnym kontekstem dla aurorytaryzmu.

Swą fatalną prognozę Hayek wyraził już w swej bardzo wczesnej książce „The Road to Serfdom” (Droga do poddaństwa) - nawet w samym tytule, i nigdy z niej się nie wycofał. No ale, jak powiadają niektórzy, bardzo trudno jest coś przewidywać, a już zwłaszcza przyszłość.

Prof. Sadurski w swoim wywodzie na temat różnic w „liberalizmach” próbuje wytłumaczyć nam że ten liberalizm klasyczny, wolnorynkowy to on tak za bardzo nie jest git bo świat winniśmy sobie ułożyć tak aby było tak że „life is fair”.

Ale idźmy po kolei.
Na początek chciałbym zauważyć że Milton to za wiele z libertarianizmem nie ma wspólnego, a szczególnie z tym „libertarianizmem ekonomicznym” ale to drobny szczegół.

„równość szans figuruje jako ideał rozumiany w sposób czysto formalny, jeśli w ogóle”

Nie za bardzo wiem co znaczy to czysto formalny. To chyba kwestia niewygody definicji równości jaką profesor Sadurski zastaje u klasyków liberalizmu. Akurat Friedman o równości w swoim „Wolnym wyborze” dał dość szeroki wykład, który tkwił u podstawy tego dzieła, a z którym zgadzam się w całej rozciągłości.
Rozumiem dyskomfort profesora Sadurskiego co do tej nierówności w świecie. Jedni rodzą się w Monte Carlo i od kołyski zasuwają limuzynami, a inni rodzą się w Ugandzie (przepraszam wszystkich mieszkańców Ugandy jeżeli mylę się w ocenie poziomu życia w ich kraju) i nie mogą possać nawet cyca matki bo umarła na AIDS.
Możemy się zastanawiać jak rozwiązać problem dzieciaków cierpiących głód, i na pewno nie jest tak że liberalizm wolnorynkowy traktuje go (ten problem) czysto formalnie a tym bardziej jak twierdzi wielu ignoruje go całkowicie (śmiem twierdzić że bardziej mnie boli niedola tych dzieciaków niż niejednego socjalistę).
Jednak z drugiej strony nie możemy w imię równości stwierdzić że sprzedamy limuzynę tego bachora z Monte Carlo, aby pomóc dziecku z Afryki, a to w skrócie wydaje mi się insynuuję w jakiś sposób profesor.
Życie jest nie fair i choćbyśmy się usrali, że tak kolokwialnie powiem, to tego nie zmienimy. Równość jest zasadą o ile jest to równość traktowania ludzi, o ile jest to równość wobec prawa. Równość nie ma za to nic wspólnego z równością podziału, z, powiedzmy to dosadnie, z redystrybucją i janosikowaniem (tu chciałbym zauważyć że akurat Janosikowi w sumie bliżej do libertarian niż do socjalistów ale o tym kiedy indziej, a słowem „janosikowanie” posługuje się w jego obiegowej formie czyli – zabrać bogatym dać biednym), jakby to redystrybuowanie nie miało być szlachetne i w jak zawaluowany sposób ustanowione.
I wydaje mi się że tu spór toczy się właśnie między tymi dwoma równościami które niechybnie muszą wchodzić ze sobą w konflikt. Równość w tym janosikowym znaczeniu jak by pięknie nie była tłumaczona, a co więcej jaki by uczciwy człowiek jej nie wprowadzał, jest tylko przyczynkiem do jak najbardziej nierównego traktowania ludzi. I tu nie chodzi już nawet o podatki i państwowy wyzysk finansowy obywateli. Podstawy moralne i etyczne mają jakąś taką zadziwiającą skłonność do zacierania się we wszelkich regulacjach wytwarzanych przez państwo choćby pierwotnie tworzyli je najuczciwsi i najmoralniejsi. Nic tego nie zmieni, tak zawsze było i tak zawsze będzie. Co więcej nadawanie przywilejów mających służyć wyrównywaniu szans prędzej czy później prowadzi do dyskryminacji innych grup, mimo to przywileje pozostają a dyskryminacje próbuje się zwalczać wprowadzaniem kolejnych przywilejów.

moją niechęć do afirmacji filozofii Hayeka wzmaga to, że jest on - w moim przekonaniu - autorem jednej z najbardziej fałszywych (w sensie niespełnienia) prognoz XX wieku, a mianowicie, że reformy typu „welfare state” muszą nieuchronnie prowadzić do państwa totalitarnego i gwałcącego ludzkie wolności i swobody polityczne

Można nie lubić reform amerykanskiego New Dealu, reform brytyjskiego państwa dobrobytu po drugiej wojnie światowej czy powojennych państw skandynawskich - ale zarzuycić im wzrastający trend w kierunku łamania praw obywatelskich i osobistych raczej nie można. Jakoś państwa wolnorynkowe (np, umiłowany przez libertarianów Hong Kong sprzed przejęcia przez Chiny) były bardziej gościnnym kontekstem dla aurorytaryzmu.

Zacznijmy od końca – nie wiem którzy libertarianie wskazują Hong Kong jako ucieleśnienie libertariańskiego systemu wartości i zaczynam przypuszczać że myśl libertariańską pan profesor łączy jedynie z ekonomicznym anarchizmem (a w zasadzie rynkiem troszkę mniej ograniczonym niż inne) który jest także jedynie częścią ideologii anarchokapitalistycznej, która to z kolei jest częścią libertarianizmu (trochę chyba zagmatwałem ).
Wracając jednak do sedna, czyli domniemanego błędu jaki Hayek popełnił w swej „Drodze do zniewolenia”. No cóż realia w jakich Hayek pisał swoje dzieło były nieco inne niż dzisiejsze. Technika trochę mniej rozwinięta, myślenie znacznie inne itd. itd.

Dziś po całych dziesięcioleciach w wielu dziedzinach nauka poczyniła postęp – choćby w zrozumieniu czym w codziennym życiu kieruje się szary człowiek, a przede wszystkim jak nim manipulować. Goebbels byłby zachwycony dysponując dzisiejszymi narzędziami propagandy i manipulacji.
Zasadniczo rzecz sprowadza się do tego aby ludzie sami chcieli oddać swą wolność, żeby sami prosili aby ktoś podjął za nich decyzje, a przede wszystkim aby czynili to zupełnie nieświadomie. Współczesny totalitaryzm rozumie że musi się oprzeć na ewolucji – powolnej zmianie świadomości, zachowań. Ja nie chce wnikać w to jak to się robi, bo i pewnie wiele w temacie raczej mógłbym dowiedzieć się od profesora niż samemu wydedukować a tym bardziej opisać.
Co więcej życie w „cywilizowanym totalitaryzmie” nie opiera się tak jak kiedyś na jawnej przemocy. Zresztą przemoc jest zdecydowanie bardziej paraliżująca wszelką swobodę i wolność gdy nie dotyka nas fizycznie a jedynie wzbudza strach. Dziś i tego tak bardzo nie trzeba choć państwowy aparat przemocy wobec obywatela w współczesnym świecie jest chyba silny jak nigdy. Wielki brat obserwuje nas na każdym kroku, od ulic poprzez wirtualną rzeczywistość po konta bankowe. Wystarczy że wysikam się w krzaczkach przy metrze, ściągnę coś tak absurdalnego jak „niematerialną własność” z Internetu, bądź zrobię przelew na więcej niż 15 tyś a już mogę być pewien że system niczym oko Saurona namierzy mnie jak małego Frodo.
Państwo nie potrzebuje na co dzień posługiwać się przemocą tak jak sugerował to Hayek. Posłuszeństwo wobec władzy mamy mieć wpojone od maleńkiego. To nie my mamy myśleć a państwo. Lewiatan prawdę ci powie.
Miliony ludzi nie są posłuszne wbrew swej woli, z powodu wiszącego nad nimi jarzma państwowej przemocy. Te miliony są posłuszne dlatego że coraz bardziej stają się matrixowymi bateryjkami.
I tu powoli możemy daleko w dupie zostawić wszelkie spory między lewicą a prawicą, wolnym rynkiem a interwencjonizmem. Sposób myślenia jaki wykształca w nas państwo determinuje w nas to że to państwo wcale do nas nie będzie musiało strzelać. Zwyczajnie każdy rozkaz wykonamy ku własnej radości. Każde ograniczenie przyjmiemy z zadowoleniem.

Ile to potrwa? Kiedy jednak zacznie się strzelanie?
Dziś przecież nie jest to istotne.
A właściwie nie tyle co istotne co zwyczajnie przecież absurdalne. Przecież walczymy o równość. O to aby każdemu żyło się dobrze – to że przy okazji niektórym zawsze lepiej. Nieistotne. To że prawo do decydowania będą mieli niektórzy - też nieistotne. Grunt że wszystkim będzie dobrze – ciepło, syto i napito.

Opowiem Wam bajeczkę. Bajeczka będzie krótka, jak krótkie są penisy komunistów (no bo muszą być krótkie, innego wyjścia nie widzę - ludzie bez kompleksów nie wchodzą obłoconymi kaloszami do cudzego domu).
Tak sobie dziś na krótką chwilę postanowiłem zostać komuchem (dziś zdaje się nazywa się to socjaldemokratą).
Postuluję zatem za nijakim Kisielewskim aby wziąć za pysk i wprowadzić liberalizm. Przepis jest prosty - bierzemy dajmy na to Foltyna (wiem, wiem uczepiłem się) albo Sierakowskiego, i mówimy im: dziś ty Foltynie (ewentualnie Sierakowski) za każdym razem masz dokonać wyboru. Co gorsza masz być odpowiedzialny za te wybory. Wszystkie pieniądze które zarobisz poprzez swoją pracę, musisz wydać samodzielnie (tak a propos pracy możesz umówić się z kimkolwiek na jakąkolwiek zapłatę za wykonanie prze tego kogokolwiek pracy dla ciebie i tylko od was dwojga będzie ta stawka zależała). Możesz je oczywiście oddać komuś, ale pod karą wielu lat więzienia nie możesz nie dokonać wyboru. Możesz założyć fundacje ale nie musisz. Możesz mówić o socjalizmie, kapitalizmie, czymkolwiek ale nie musisz. Możesz piętnować faszyzm albo komunizm ale możesz również wychwalać oba systemy pod niebiosa. Możesz się ubezpieczyć ale nie musisz. Możesz zapiąć pasy ale możesz też ich nie zapiąć. Możesz kupić sobie samochód bez atestu od chińczyków ale możesz też kupić sobie Renault’a czy Mercedesa (nie wiem czy jeszcze od francuzów i odpowiednio niemców). Co więcej możesz się zaćpać ale możesz też mówić o szkodliwości dragów i robić wszystko aby przekonać ludzi aby nie ćpali. Możesz spalić wszystkie swoje pieniądze ale możesz też produkować swoje - tylko twoja sprawa czy ludzie ci zaufają na tyle aby się nimi posługiwać. Możesz w końcu pomagać ludziom albo możesz im nie pomagać. Możesz żyć w dobrowolnej komunie, możesz ją założyć samodzielnie ale możesz też żyć wśród krwiożerczych kapitalistów i poddawać się ich wyzyskowi.
Za nie dokonanie w którejkolwiek z powyższych okoliczności wyboru grozi ci sąd i wieloletnia kara pozbawienia wolności. A w zasadzie nie. Wieloletnie skazanie na wolność. Będziesz musiał dokonywać kolejnych wyborów.

Z innej strony - jeżeli tylko ktokolwiek zauważy że oszukujesz, kradniesz, kogokolwiek do czegokolwiek zmuszasz licz się z tym że po pierwsze zostaniesz napiętnowany i nikt nie będzie chciał ci zaufać - sposobów na to znajdzie się bardzo dużo i wiedz że niektórzy poświęcą całe życie po to tylko abyś stracił to zaufanie w oczach jak największej liczby osób - zwyczajnie twoja osoba da im źródło dochodów. Po drugie tylko i wyłącznie twoja sprawą będzie to w jaki sposób zdobędziesz pieniądze na odszkodowanie dla osób przez ciebie pokrzywdzonych. Licz się jednak z tym że jeżeli ponownie złamiesz wyżej wymienione, czyli pozbawisz kogoś własności, oszukasz, zabijesz, okaleczysz itd. konsekwencje mogą być znacznie gorsze niż utrata życia czy wieloletnie więzienie, choć i te ewentualności w konkretnych społecznościach mogą cię spotkać.
Gdy będziesz próbował gdziekolwiek gdzie został wprowadzony liberalizm wprowadzić np komunizm droga będzie stała przed tobą otworem. Pod jednym tylko warunkiem - o ile nie będziesz łamał zasady dobrowolności. Jeżeli będziesz próbował zmusić kogokolwiek do czegokolwiek (poza może dokonywaniem wyborów, ale to jak ustaliliśmy na początku jest zasadne z uwagi na okoliczności w jakim systemie politycznym sobie żyjemy), wprowadzisz jakąś “umowę społeczną” pod której restrykcje będziesz podciągał wszystkich którzy ci się w obrębie twej komuny nawiną nie zależnie czy mają -9 miesięcy czy lat 200, wiedz że możesz spotkać się z nieokiełznaną agresją.

Nie no kurwa nie mogę. Ja nawet wyobrazić sobie nie jestem w stanie jak można mieć tak nasrane we łbie żeby uważać że moralnym i dobrym jest stosowanie przymusu wobec nikomu nic nie szkodzących ludzi. Jak pod płaszczykiem dbania o biednych i pokrzywdzonych przez los można przystawiać lufę pistoletu państwowej armii do skroni człowiekowi który nie podniósł w życiu na nikogo ręki. Jak można uważając się za dobrego człowieka nie pomagać właśnie tym potrzebującym a zmuszać do tego wszystkich w koło. Jak można przerzucać w końcu odpowiedzialność wynikająca z człowieczych odruchów na tak perfidny, bezmózgi, bezduszny system zastraszania niewinnych ludzi jakim jest państwo.
Jak w końcu można życ wśród ludzi których uważa sie za debili którzy nie potrafili by się dobrowolnie zorganizować i nawzajem sobie pomagać. To musisz być strasznie okropne życie. Z takim piętnem. Prawie jak Raskolnikow.

W tym jest tyle cholernych sprzeczności, brak logiki, konsekwencji że zwyczajnie nie jestem w stanie sobie wyobrazić jak mógłbym zmusić Foltyna czy Sierakowskiego do dokonywania wyborów. Do odpowiedzialności za to co robią w każdej sekundzie swojego życia. Do tego aby nie pieprzyli o zmuszaniu ludzi poprzez taki czy inny system opodatkowania, licencjonowania, koncesjonowania i o tych wszystkich środków przymusu wobec zwyczajnych, szarych ludzi. Właśnie tak - nie potrafię sobie wyobrazić jak mógłbym zakazać życia człowiekowi który chce na każdym kroku pozbawiać mnie wyboru i swobodnego głoszenia mu tych, jak to się mówi, socjaldemokratycznych haseł.

Może to mnie różni od Kisiela nie mówiąc już o Korwinie, Foltynie czy Sierakowskim.

Wystarczy w całej rozciągłości, wbrew obecnym prawom i porządkom, z cała stanowczością mówić o tym co jest moralne w sposób logiczny. Wtedy możemy być pewni że zapewne ktoś pominie cały wywód logiczny, nie zada sobie nawet krzty wysiłku aby przeanalizować nasz moralny punkt widzenia i zaprezentuje samą konkluzje która przecież stojąc w całkowitej sprzeczności z obowiązującym sposobem (nie)myślenia, jest czymś co zgodnie z ogólnie przyjętym prądem światopoglądowym winna być w najlepszym wypadku wyszydzona i wyśmiana a w najgorszym jak wiadomo uraczona jadem nienawiści i agresji.
Bo komu chciałoby się wytężać umysł, zagłębiać się w podstawy wywodu logicznego skoro przecież mądrzejsi wiedzą lepiej co dobre a co złe. Wiedzą lepiej w jakim świecie ludziom żyje się lepiej a w jakim gorzej. Wiedza lepiej kto jak powinien się zachowywać i komu należy ufać a komu nie.
Od zawsze twierdze że ludzie nie są głupi (no może nie tyle twierdze co wierze, bo i pewnie też mi się zdarzały takie uogólnienia). To błędne koło sprawia jednak że sami zaczynamy sobie wmawiać że nie rozumiemy świata, że jesteśmy tępi. Rozglądamy się dookoła i widzimy ludzi podobnych nam. Ale zewsząd płynie przekaz: swołocz, lud, tępa społeczna masa jest głupia. Nie potrafi sobie poradzić. Ktoś musi o nas zadbać. Ktoś musi zadbać o nasze bezpieczeństwo. O to aby wyznaczyć kierunek tej nieświadomej świata masie. Masie do której jakby nie było należy każdy z nas. I choć sami w swej świadomości nie potrafimy się zdefiniować w ten sposób, uważamy się za lepszych to w podświadomości przecież widzimy że jesteśmy tacy sami. Tacy sami jak sąsiad, tacy sami jak kumple z podwórka, tacy sami jak znajomi z pracy. Tacy sami jak ludzi których bez namysłu potrafimy nazwać głupcami.

Kiedyś przeprowadzono taki eksperyment: na wykładzie pewien profesor umówił się z częścią grupy że na kwadrat będą mówić prostokąt a na każdy prostokąt będą mówić kwadrat. Kiedy na sali pojawili się niewtajemniczeni z początku protestowali. Masa reszty jednak przytłoczyła ich w ten sposób że jeszcze długo po wyjściu byli gotowi bić się z kimkolwiek kto śmiał twierdzić że kwadrat to kwadrat (było jakoś tak, może coś przekręciłem ale zasadniczo o to chodziło że grupa jest w stanie zmanipulować wśród jednostek oczywiste rzeczy).

Brniemy w naszym codzienny życiu na każdym kroku w takie paradoksy. I cholernie trudno powstrzymać się przed uległością i naporem filozofii mas. Szukamy autorytetów podczas gdy one same jeszcze bardziej wzmacniają w nas ten obraz gdzie na każdym etapie winniśmy myśleć a przede wszystkim powtarzać to co wszyscy wkoło.

Gdy ktoś krzyknie że król jest nagi? Rzeczywistość to nie bajka - tłum gotów jest ukamienować małe dziecko. W takim świecie żyjemy. W tym naszym świecie naturalnym jest że gdy ktoś próbuje nam pokazać że to co nam wmawiano całe życie, że to w co wierzyliśmy bo mówili nam o tym ludzie którym ufaliśmy, jest zwyczajnie sprzeczne z tym co każdy uczciwy i moralny człowiek winien wyznawać, reagujemy agresją.

A wystarczy przecież z tak oczywistego postulatu, który jest podstawą naszego definiowania dobra (której to podświadomej definicji jeszcze na całe szczęście nikomu nie udało się zatrzeć), a którym jest stwierdzenie że nikt poza nami samymi nie jest naszym właścicielem, poprzez logiczną konstatację dojść do zbudowania całego systemu wartości, który u każdego gdzieś w sercu tkwi od dawien dawna. Wartości które mówią np. jednoznacznie że każda forma przymusu jest złem. Że agresja która kierowana jest w kogokolwiek bez uzasadnienia (czyli gdy wcześniej ktoś nie zachował się agresywnie) jest złem. Że pozbawianie pod przymusem owoców pracy kogokolwiek, że wkraczanie w dobrowolne umowy pomiędzy ludźmi jest złe. Wystarczy. Na tym dalej można logicznie stwierdzać kiedy postępujemy dobrze, kiedy źle.

Coś jednak dzieje się takiego że nie chcemy tego dostrzegać. Wolimy spokój lemingów. Podążanie za masą. Bez odrobiny zastanowienia. Bez zainteresowania się co tak naprawdę kryje się za tą sączącą się pogardą, szyderstwem i nienawiścią. Bez chwili refleksji że jak te lemingi bezmyślnie bierzemy w tym udział.

so goodbye and goog luck …. lemmings…

post dedykowany licznej rzeszy komentatorów stąd.